جهانی شدن

نشان اوپک سازمان کشورهای صادر کننده نفت با نام اختصاری اوپک (OPEC)، یک کارتل نفتی است که متشکل از کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی٬ اکوادور، آنگولا و ونزوئلا است. مقر بین المللی اوپک از سال ۱۳۴۴ در شهر وین در کشور اتریش قرار دارد.

اوپک (opec) مخفف نام انگلیسی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (Organization of petroleum Exporting Counteries) است که در کنفرانسی که طی روزهای ۱۰ تا ۱۴ سپتامبر سال ۱۹۶۰ در بغداد با حضور نمایندگان کشورهای ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا برگزار شد بنیان گذاشته شد

ادامه مطلب

پدیده مهمی که اقتصاد جهانی در یکی دو سال اخیر با آن روبه رو بوده است، شدت گرفتن افزایش قیمت نفت است. تقریبا می توان ادعا کرد که رشد قیمت ها تا این سطح را هیچ کدام از مدل ها و کارشناسان خبره جهانی پیش بینی نمی کردند.

این امر موجب شده است که در عرصه تحلیل های بازار جهانی نفت، همه دست به عصاتر از گذشته شوند و جرات پیش بینی از کارشناسان گرفته شود. از این مساله مهم تر پدیده ای است که چندان مسبوق به سابقه نیست و آن تاثیرناپذیری اقتصاد کشورهای پیشرفته از این افزایش شدید قیمت نفت است. زمانی کشورهای صادرکننده نفت تصور می کردند که اگر قیمت نفت را ۵ برابر کنند، اقتصاد غرب همانند دهه هفتاد از پا در خواهد آمد. لذا بدون اینکه علنا آن را اظهار کنند، نفت را سلاحی کارا در برابر جهان غرب می دانستند. اما تجربه چند سال گذشته نشان می دهد که ظاهرا این سلاح دیگر کارایی گذشته را ندارد و این کشورهای در حال توسعه هستند که بیشترین شکنندگی را در برابر قیمت انرژی دارند.

ادامه مطلب

عربستان سعودی در اواخر ژوئن گذشته با حضور برخی از رهبران جهان در مورد مسئله نفت در جده تشکیل جلسه داد. مقامات عالی کشورهای مصرف کننده و تولیدکننده نفت در سراسر دنیا سعی بر آن داشتند راه حل هایی را بیابند که به طریقی بحران های اخیر ناشی از بهای سربه فلک کشیدة نفت را مهار کنند. با این همه، شواهد به طور فزاینده ای نشان می دهند که این بحران موقتی و گذرا نبوده و در واقع این بحران آغاز دوره پایان یافتن عصر نفتی است.

دو شاخص کلیدی این فرضیه را تأیید می کنند: اولین شاخص اینکه، بسیاری از حوزه های نفتی بسیار بزرگ با کاهش روز افزون تولید مواجه هستند. دومین شاخص، اگرچه کشورهای تولیدکننده اصلی نفت هر ساله مبالغ زیادی برای کشف منابع جدید هزینه می کنند. ولی در عمل نفت کمتری می یابند.

ادامه مطلب

اگرچه بهای نفت طی چند روز گذشته با کاهش چشمگیری در بازارهای جهانی مواجه شده اما حقیقت این است که صعود روز به روز آن و تاثیرش بر اقتصاد جهانی آنچنان گسترده و غیرقابل تصور است که این روزها صنعتگران و هنرمندان و فروشندگان بسیاری از کشورهای دنیا از جمله آمریکا همچنان غرامت این صعود و سقوط ها را پس می دهند و ادامه حیات خود را وابسته به گام های لرزانی می بینند که به ناچار بر لبه پرتگاه پر از مه برمی دارند.

کارشناسان اقتصادی آمریکا که وضعیت این روزهای بازار صنایع مبلمان و لوازم خانگی را تاسف بار ارزیابی می کنند، معتقدند با شروع رشد سریع قیمت نفت در بازارهای جهانی، ترمز جهانی شدن اقتصاد نیز کشیده شده است؛ به طوری که بازار بین المللی لوازم خانگی نیز یکباره حالت سکون به خود گرفته است و تغییر و تحول های آن همگی روند نزولی را روی نمودار نشان می دهند.

ادامه مطلب

مساله کاهش یا افزایش بهای نفت یکی از مهم ترین مباحث مطرح در اقتصاد جهانی بوده و هست. یکی از مشکلات اساسی در شرایط فعلی این است که اقتصاد جهانی، با مشکل افزایش بهای نفت روبه رو است.

● دلایل و تاثیر افزایش قیمت نفت بر اوضاع اقتصادی جهان

افزایش قیمت نفت بر اقتصاد داخلی کشورها تاثیرات متفاوتی دارد. افزایش قیمت نفت برای کشورهای واردکننده نفت، موجب افزایش هزینه های تولید، افزایش قیمت تمام شده کالاها و خدمات و نهایتا کاهش تقاضا، کاهش اشتغال و بروز رکود همراه تورم می باشد در حالی که افزایش قیمت نفت برای کشورهای صادرکننده نفت خام، موجب افزایش درآمدهای نفتی گشته و در پی آن افزایش نقدینگی و تقاضای کل اقتصاد و سرانجام تورم ناشی از تقاضا به همراه افزایش تولید و کاهش بیکاری را سبب می شود که در مرحله بعد، رکود ایجاد شده در کشورهای دیگر، صادرات غیرنفتی این کشورها را کاهش می دهد که این امر بیکاری را افزایش می دهد و دور بعد، تورم وارداتی ناشی از افزایش هزینه های تولید کشور مقابل اقتصاد کشور واردکننده را با مشکل مواجه نموده و تورم ناشی از عرضه را ایجاد می نماید.

ادامه مطلب

افزایش انفجاری قیمت نفت در بازارهای جهانی ، وابستگی آن برپایه دلار ، کاهش چشمگیر ارزش دلار ، رکود شاخص های مهم اقتصادی در بازار جهانی از جمله بازار مسکن در آمریکا ، اخباری مبنی بر تغییر مشی پاره ای از دولت ها در تغییر پایه ذخائر ارزی خود از دلار به سایر ارزها ، ظاهراٌ نشانه هایی از رکود در بازار اقتصاد جهانی و آمریکا را نشان می دهد . اوضاع بظاهر نابسامانی که می تواند نشان دهنده افت تسلط دلار بر بازار جهانی باشد.

البته بر پایه نظر پاره ای از کارشناسان اقتصادی رونق و رکودهای دوره ای در نظام اقتصاد جهانی قابل پیش بینی بوده ، نکته عجیب در دوره اخیر سکوت و منفعل بودن مدیریت مرکز بحران در آمریکاست ، که چرخه رویدادهای فعلی را سوال برانگیز و ناقص نشان یدهد

ادامه مطلب

نروژ در چند دهه اخیر توانسته است به سطح زندگی بسیار بالایی دست پیدا کند. آیا ثروت و رفاه به خاطر وجود نفت در این کشور بوده است؟

توروالدور گیلفاسون، استاد اقتصاد دانشگاه ایسلند و پژوهشگر علل رشدنیافتگی کشورهای صاحب منابع طبیعی در مقاله زیر، توسعه اقتصادی حیرت آور نروژ در قرن بیستم را بررسی کرده و درس هایی که از شیوه مدیریت نروژ بر ثروت نفت می توان گرفت را برجسته می سازد.

کودکان نروژی در مدرسه یاد می گیرند که نروژ در سال ۱۹۰۵ محروم ترین کشور قاره اروپا بوده است، یعنی همان سالی که نروژی ها به صورت یک جانبه اتحاد سلطنتی با سوئد را به هم زدند و اعلام استقلال کامل کردند. این اطلاعات کاملا دقیق نیست؛ فنلاند و ایسلند در آن زمان حتی از نروژ فقیر تر بودند. اما یک صد سال بعد، پنج کشور شمال اروپا، خوشه اقتصادی را تشکیل می دهند که استانداردهای زندگی مشابه ای دارند و نروژ در جلوی این گروه حرکت می کند. تولید ناخالص داخلی سرانه در دانمارک، فنلاند، ایسلند و سوئد (با شاخص برابری قدرت خرید) در سال ۲۰۰۵ بین ۳۲ تا ۳۵ هزار دلار بود در مقایسه با نروژ و ایالات متحده که این رقم به ۴۲ هزار دلار می رسید.

ادامه مطلب

انرژی در زندگی بشر اهمیت فوق العاده ای دارد. ادامه زندگی بدون انرژی بسیار مشکل است. صنعت، کشاورزی، خدمات، گرمایش و سرمایش، تولید غذا، محیط خانوادگی، حمل و نقل، نظامی گری، فعالیت های پزشکی و درمانی، پژوهش های علمی و غیره همگی به انرژی وابسته هستند. از این رو منابع تامین انرژی، مسیرهای انتقال انرژی، بازارهای مصرف، تجارت انرژی، فناوری انرژی و نظایر آن اعتبار ویژه ای پیدا می کنند. مساله دسترسی و تامین انرژی برای متقاضیان آن و نیز امنیت مسیرهای انتقال انرژی برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان اهمیت فوق العاده ای دارند.
ادامه مطلب

از زمانی که کتاب ثروت ملل توسط آدام اسمیت در قرن هجده میلادی نوشته شد و سپس با ظهور نخستین جمهوری مدون جهان یعنی ایالات متحده آمریکا که بلافاصله نظریه نظام بازار آزاد اسمیت را بعنوان سیستم حاکم بر مناسبات اقتصادی خود برگزید، فرض نظریه پردازان اقتصاد بازار بر این بوده که مکانیزم «عرضه و تقاضا» بشکل یک دست نامرئی شئونات اقتصادی جامعه را سازمان خواهد داد.
ادامه مطلب

رشد قیمت نفت در بازارهای جهانی و پیش بینی رسیدن قیمت هر بشکه به مرز ۱۵۰ دلار آمریکا بسیاری از صنایع تولیدی و خدماتی را با تحولات بزرگی مواجه کرده است. طبق گزارش های موجود، رشد قیمت نفت در اولین گام موجب سقوط بازار سهام در کشورهای مختلف جهان شد. البته این سقوط در بازار نیویورک و لندن بیشتر از دیگر بازارها نمایان بود و موجب شد تا انتظار رکود اقتصاد جهانی دوباره در اذهان عمومی زنده شود. با افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شاخص داوجونز به یکباره ۳۰۰ واحد کاهش یافت. مجموع کاهش این شاخص در عرض یک هفته گذشته ۵۰۰ واحد بود. در این هفته شاخص S&P نیز ۵۰۰ واحد و شاخص FOX۵۰ بیشتر از ۸۹۰ واحد کاهش یافت. مرکز مطالعات اقتصادی دانشگاه کمبریج پیش بینی می کند نرخ رشد اقتصاد جهانی در سال جاری میلادی باز هم کاهش یابد. این مرکز یکی دیگر از تبعات افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی را افزایش قیمت بنزین و کاهش مصرف آن برای اولین بار طی دو دهه اخیر می داند که می تواند به صنایع بسیاری از جمله صنعت خوردوسازی و صنعت تولید فولاد و... آسیب وارد کند.
ادامه مطلب